تبلیغات
سیمای کوهمره سرخی( بزرگترین وبلاگ کوهمره) - هرس
دوشنبه 14 اسفند 1391

هرس

• نوشته شده توسط: ADMIN

در مورد هرس و تربیت اكثر درختان پرورشی الگوهای متعارف و علمی موجود میباشد. متاسفانه در مورد درختان انار الگوی متعارف و ثبت شده ای جهت تربیت و هرس آنها در دسترس نمیباشد، با توجه به تجربه عملی ما و تبعیت از الگوی معماری 1000 درخت در هكتار، هرس و تربیت اسكلت درختان متاثر از این نوع معماری خواهد بود. انار درختی است كه در سالهای اولیه پس از كاشت رشد سریعی داشته و در صورت برخورداری از شرائط مناسب از سال سوم به بار مینشیند. تولید پاجوش فراوان از ویژگیهای این درخت است، مراقبت از فرم گیری صحیح اسكلت این درخت در سالهای اولیه و حذف مستمر پاجوشها و شاخه های نرك و سربرداری از درخت در سالهای پس از بلوع ، جهت ممانعت از رشد طولی درخت و توجه به آفتاب سوختگی محصول از نكات مهم در موضوع هرس درختان انار میباشد.

هم اكنون در باغات قدیمی درختان انار با ارتفاع 5 متر و تاج گسترد دیده میشود كه تراكم درخت در هكتر را به حدود 600 درخت محدود كرده است، در حالیكه ما از الگوی حدود 1000 درخت در فواصل 2×4 پیروی كرده و این خود مستلزم اتخاذ نوعی از هرس و فرم دهی اسكلت درختان انار میباشد، بگونه ای كه ضمن حفظ اسلوب صحیح و انتقال نور كافی به تاج درختان و رسیدن به عملكرد بهینه محصول، امكان تردد تراكتور در بین ردیفها و انجام عملیات لازم میسر باشد. لذا قبل از هر كاری باید تصویر روشنی از اسكلت نهایی درخت و نحوه گسترش تاج درخت در فضای بین ردیفها و حداكثر ارتفاع مجاز درخت در ذهن داشته باشید.

در باغداری نوین توجه به مكانیزاسیون و كاهش هزینه های كارگری از نكات اساسی در تربیت درختان است. واقیت این است كه در اقلیم گرم ایران با شدت تابش بالا آفتاب سوختگی میوه انار از معضلات دایر در باغات انار میباشد. چاره این معضل حفاظت از میوه ها در سایه انداز شاخ و برگهای درخت میباشد. مسئله ای كه ضمن جلوگیری از تبخیر آب موجود در میوه از آفتاب سوختگی پوست آن نیز جلوگیری میكند، تراكم بالای درختان و فاصله كاشت نزدیك آنها از عوامل كاهش این خسارت میباشد. اما یك سوال اساسی در اینجا مطرح است كه چگونه باغات انار را طراحی و به چه شكلی اسكلت درختان را تربیت كنیم تا ضمن حفظ حداكثر پوشش میوه ها بیشترین نور به تاج درخت وارد شده و همچنین امكان تردد تراكتور نیز در بین ردیفها میسر باشد؟

پیشنهاد ما استفاده از الگوی متقارن ستاره برای تربیت اسكلت درختان است. بهتر است تنه اصلی را روی یك تنه تربیت و از ارتفاع 70 سانتی سه شاخه اصلی را با زاویه مناسب در مسیر فضای بین ردیفها تربیت كنید. حفظ تقارن دو سویه اسكلت درختان در دو جهت از الزامات این معماری میباشد. برای روشن شدن مطلب به شكل روبرو دقت و به تقارن دو سویه آنها توجه كنید.
میتوانید تنه اصلی درخت را بصورت سه شاخه تربیت كرده و با ایجاد زاویه مناسب شرایط رشد طولی درخت در سه جهت مناسب را فراهم كنید. ارتفاع تاج درخت نباید بیش از سه متر باشد و شاخه های فرعی نباید بیشتر از شعاع 1.5 متری درخت گسترش یابند. اگر به شكل روبرو توجه كنید متوجه ورود نو به تاج درخت از چند جهت میشوید ضمن اینكه پوشش مناسب شاخ و برگ درخت و همپوشانی با رختان مجاور سطح سایه انداز مناسب برای حفاظت از میوه ها را گسترش میدهد.
عرض تراكتور باغی حدود 1 متر میباشد و در صورت گسترش تاج تا شعاع 1.5 متری فضای لازم برای تردد آن فراهم میاید. نكته ظریف اینكه تاج درخت از ارتفاع 1.5 متر به بالا شكل گرفته و در ذیل فضای درختان امكان تردد تسهیل میگردد.
با سر برداری و هرس مستمر امكان گسترش تاج درخت به شعاع بیش از 1.5 متر و ارتفاع بیشتر از 3 متر را ندهید. زیرا موجب همپوشانی كامل و كاهش ورود نور به درخت میگردد. افزایش سطح سایه انداز بصورت كامل امر مطلوبی نیست، گرمای نهفته در خاك نیازمند جابجایی و تعادل است، باید فضای خالی بین درختان برای جابجایی این هوای گرم باشد در غیر اینصورت هوای گرم برخاسته از خاك در درون تاج درخت به دام افتاده و موجب افزایش تعرق درخت میگردد.
درختان با ارتفاع زیاد عملا برداشت محصول را با مشكل مواجه و عملیات بهورزی بر روی درخت را ناممكن میسازند. هزینه های كارگری چیدن محصولات از درختان با ارتفاع زیاد بعضا تا سه برابر شرائط عادی افزایش میابد. علاوه بر آن دوران چیدن و دپوی فله ای و سنتی محصول سرآمده و میوه انار باید با دقت چیده و درون بسته بندی مناسب روانه بازار یا سردخانه شود. این موضوع لزوم جلوگیری از افزایش ارتفاع درخت را ضروری میسازد حداكثر ازتفاع مقبول درختان انار در شرائط معماری نوین 3 متر میباشد.


حال كه تصویر روشنی از اسكلت نهایی درختان در ذهن دارید زمان آن رسیده قیچی یا اره باغبانی را به دست گرفته و نسبت به هرس و تریت اولیه نهالهای كاشته شده اقدام كنید.
نهالها را تا سال سوم پس از كاشت به حال خود رها كنید در اواسط تابستان یا پائیز كار هرس نهالهای جوان را آغاز و بگونه ای عمل كنید كه تا اواخر پائیز عملیات هرس و تربیت درختان به پایان رسیده باشد. هرس درختان در فصل سرما آسیب پذیری درخت را افزایش و فرصت بازسازی درخت را محدود و بر عملكرد درخت در سال بعد اثر مفی دارد، پس قبل از شروع زمستان به كار هرس خاتمه دهید.

شاخه های اضافی میباید از قسمت انتهایی و از محل اتصال به طوق ریشه حذف شود از اینرو ابتدا خاك اطراف درخت را كنار زده و محیط طوق درخت را تمیز كنید. سپس شاخه اصلی درخت را با دقت انتخاب كنید، اگر قصد تربیت تك تنه درخت را دارید شاخه ای را كه قسمت بالای آن حداقل 3 انشعاب فرعی وجود دارد انتخاب و بقیه شاخه ها را حذف كنید.
درختان انار بیشتر بشكل چند تنه تربیت میشوند اگر مایل به استفاده از این فرم هستید و یا ایجاد فرم تك تنه را مشكل میبینید، ابتدا سه شاخه اصلی را كه از زاویه مناسب نسبت به هم برخوردار هستند و از تقارن كامل با درختان هرس شده مجاور برخوردارند، انتخاب و بقیه شاخه ها را از محل طوق جدا كنید.



تنه باقیمانده را از محل طوق ریشه تا محل انشعاب تاج بدقت از هرگونه جوانه برگ یا چوب تمیز كنید، توصیه میشود برای اینكار از اره باغبانی استفاده و برای جلوگیری از سبز شدن مجدد جوانه ها از محل برش، اره را كمی به داخل تنه فرو برده و جوانه ها را بصورت دل بر از محل شاخه جدا كنید. جدا كردن اینگونه تنه جوشها از محل تنه اصلی برای سالیان متوالی باید ادامه یابد تا هیچكونه خللی ناشی از ایجاد شاخه های بر هم زننده فرم تنه بوجود نیاید.
استفاده از رنگ غلیظ یا چسب پیوند برای ترمیم محل های برش و جلوگیری از هوازدگی شاخه ها موثر است. پس از اتمام هرس درخت، خاك برداشته شده از دور طوق را برگردان كنید و چوب بلندی را بعنوان قیم محكم در خاك فرو برده و توسط یكی از تركه های هرس شده، درخت را با قیم مهار كنید. این كار به جهت جلوگیری از شكستن شاخه ها در برابر باد ضرورت دارد.

درختان هرس شده جهت حفظ اسكلت اولیه به مراقبت فراوان نیاز دارند. با شروع بهار احتمالا پاجوشها و تنه جوشهای فراوانی از محلهای برش در روی تنه اصلی رشد خواهد كرد در اوائل دوره رشد این جوانه های تازه روئیده و نرم را از شاخه ها جدا كنید تا توانایی درخت معطوف به رشد تنه اصلی شده و شكل اسكلت آن حفظ شود. شاید مجبور باشید این كار را در سال اول 2 یا سه نوبت تكرار كنید! چاره ای نیست، پاجوش فراوان خصوصیت درخت انار است، مراقبت كنید محل جوانه های بریده شده عامل طغیان شته نشود. برای سال اول و دوم پس از هرس اسكلت حذف مستمر پاجوشها اجتناب ناپذیر است اگر در این مورد كوتاهی كنید درخت خود را به شما تحمیل خواهد كرد و وارث اسكلتی بد فرم و ناسازگار با طرح اولیه خواهید شد. در مورد تربیت اسكلت درخت جدی و پیگیرانه عمل كنید، نتایج آنرا در سالهای بعد خواهید دید.

مراقبت سالیانه از اسكلت درختان یكی از موضات اساسی در مدیریت باغات انار میباشد. توجه داشته باشید اگر موفق به تربیت صحیح درختان نشوید با توجه به تراكم بالای درختان و فواصل 2 متری درختان در ردیف احتمالا شاخه ها برای رسیدن به نور بیشتر بصورت عمودی رشد میكنند. تمركز درخت بر افزایش جوانه های چوبی عملا فرآیند زایش درخت را تحت تاثیر قرار میدهند توجه داشته باشید شیره گیاهی تمایل و گرایش زیادی به سرشاخه ها دارد و از اینرو نوك درختان همواره از فعال ترین قسمتهای درخت محسوب میشود. با رعایت موارد گفته شده و پیگیری مستمر هرس اسكلت شاخه ها را به مسیر مناسب هدایت و اسكلت الگو را تثبیت كنید.
برای رسیدن به فرم صحیح تربیت درختان بر اساس الگوی ستاره پیشنهاد شده، تمركز خود را بر تنك كردن مركز تاج درخت جهت رسیدن نور كافی و سربرداری سالیانه به منظور حفظ ارتفاع درخت و سبك كردن شاخه های جانبی جهت ممانعت از تراكم شاخه ها در فضای درختان مجاور قرار دهید. حفظ زاویه مناسب سه شاخه اصلی از اهمیت اثر گذار برخوردار است. در فرم تك تنه زاویه سه شاخه اصلی نسبت به خط افق را بین 45 تا 60 درجه اختیار كنید تا قبل از گسترش تاج درخت در فضای بین ردیفها سه شاخه اصلی ارتفاع لازم را از زمین پیدا كند و امكان تردد نیروی كار و ماشین آلات در ذیل سایه انداز شاخه ها فراهم شود. اگر درخت را با اسكلت سه تنه تربیت میكنید سه شاخه اصلی باید با زاویه حدود 60 درجه نسبت به افق گسترش یابد.
در تصویر فوق فرم صحیح اسكلت سه تنه یك درخت انار را مشاهده میكنید. این درخت از هرس اسكلت مخصوص باغات سنتی برخوردار است حجم درخت بزرگ بوده و تراكم آن حدود 500 درخت در هكتار است. این درخت ضمن دریافت نور كافی از چند جهت پوشش مناسبی برای میوه ها در سایه انداز شاخ و برگ ایجاد كرده است، این درخت با توجه به هرس و رسیدگی مناسب نزدیك به 70 كیلو انار را در زیر شاخ و برگ خود پنهان كرده است. زاویه سه شاخه اصلی حدود 45 درجه نسبت به افق است كه باعث افزایش فضای بین ردیفها به 6 متر میشود.


تردید نداشته باشید هرس كار ظریف و پیچیده ای است. برای افزایش توانایی خود در این امر باید دانسته های خود را در عمل به آزمون بگذارید و مرحله به مرحله پیش بروید و تجربه فراوان بیاموزید تا نتیجه موثری از آن حاصل كنید.
اكنون بهتر است دانسته های خود در مورد درخت انار و قسمتهای مختلف آن ارتقاء دهید. در مورد هرس این درخت باید بانید چه قسمتهایی از درخت را چه زمانی و به چه صورت از درخت جدا كنید، در واقع باید بدانید چه قسمتهایی باید حتما از درخت جدا شده و چه اعضایی از درخت را نباید به هیچ عنوان هرس كنید. این موضوع مستلزم شناخت دقیق و عینی اعضاء یك درخت انار میباشد.

در شكل روبرو همان اسكلت سه شاخه را مشاهده میكنید، به نامگذاریهای قسمتهای مختلف دقت كنید آنچه كه بیشتر اهمیت دارد درك صحیحی از پاجوشها، شاخه های نرك، شاخه چوبی یا همان جوانه چوب، جوانه های گل، مهمیز یا میخچه، جوانه های انتهایی و كنده نابجای داخل تاج میباشد.

هرس درختان انار در اوائل بهار، اواسط تابستان و اوائل زمستان انجام میشود. اما پیشنهاد ما انجام هرس درختان در اوائل تابستان پس از تكمیل گل دوم و اواخر پائیز پس از برداشت محصول است. تنها در سه سال اول پس از هرس اولیه درختان بهتر است در اوائل بهار نسبت به جدا سازی پاجوشها و تنه جوشهای سبز شده كه در این مقطع از اعضای نرم درخت محسوب میشوند اقدام تا درخت اسلوب اصلی خود را حفظ كند.

پاجوش ها و تنه جوشها از اجزاء هستند كه باید بطور مستمر از درخت حذف شوند. در سه تا چهار سال پس از هرس اولیه باید با مراقبت مستمر نسبت به حذف آنها اقدام كنید، پاجوشها ممكن است در سالیان اولیه در طی یك دوره رشد چند بار بر روی درخت رویش كنند. شما نیز میباید بطور مستمر آنها را حذف كنید مسامحه در این مورد بر رشد اسكلت اولیه اثر منفی داشته، فرم و اسكلت درخت را بر هم میزند. همراه با بلوغ درخت از سال ششم به بعد رویش پاجوشها كمتر شده و در نهایت قطع میگردد. تنه اصلی درخت تا ارتفاع حدود 70 سانتیمتری باید از هر گونه تنه جوش پاك شود تا هیچ انشعاب جدیدی پائینتر از محل سه شاخه اصلی درخت رویش نكند.

كندهای نابجای داخل تاج از دیگر اجزاء است كه برای حفظ اسكلت درخت میباید حذف شوند. پس از هرس اولیه و فرم گیری درخت شاخه هایی در وسط تاج یا در مسیر نابجا رویش كرده و بهر دلیل ماندگار شده اند بگونه ای كه در صورت عدم حذف خود تبدیل به شاخه اصلی شده و فرم الگو را بهم میزنند. حذف این تنه های نابجا برای مراقبت از الگوی نهایی لازم بوده در غیر اینصورت ساختار درخت تغییر كرده و تاج درخت كروی میگردد و قابلیت نفوذ نور به تاج درخت محدود میشود.

نركها شاخه های چوبی هستند كه بصورت عمود از روی شاخه های فرعی رشد میكنند. این شاخه های چوبی فاقد جوانه گل بوده و باروری ندارند. از آنجا كه جوانه گل انار بر روی شاخه های یك تا چهار سال میرویند با دقت در شاخه های فرعی عمودی كه فاقد گل میباشند میتوان نركها را شناسایی و حذف نمود اواسط تابستان و پس از تكمیل گل دوم بهترین موقع برای شناسایی نركها و حذف آنها میباشد.

شناسایی شاخه های نرك و حذف آنها به دقت ویژه ای نیاز دارد اینگونه شاخه ها اصولا باروری بسیار ضعیفی داشته و در عوض بسرعت رشد و از تاج درخت خرج میشوند. یكسال پس از رشد این نركها بهترین زمان شناسایی و حذف آنهاست در صورت تاخیر شاخه های فرعی منشعب شده از این نركها افزایش یافته و كار حذف آن و هرس درخت را مشكل میكند. توجه داشته باشید گسترش شاخه های نرك و شاخه های فرعی آن عملا بر قابلیت باروری درخت تاثیر سو دارد. استفاده از نرك برای قلمه گیری نیز منجر به تولد درختی افراشته و با باروری ضعیف خواهد شد درختان نابارور معروف به درخت نرك انار محصول همین نوع قلمه ها میباشند.

میخچه ها محل تشكیل گل و نهایتا میوه درخت میباشد. طول میخچه ها حدود 1 تا 20 سانتیمتر بوده و جوانه های گل بصورت منفرد، مزدوج و یا فراهم بر روی این شاخه های باریك رشد میكنند. میخچه ها را به هیچ عنوان نباید هرس نمود احتمال باردهی میوه بر روی میخچه ها تا سال سوم پس از رویش وجود دارد.

جوانه های انتهایی از اجزاء دیگر درخت بوده كه در كار هرس اهمیت اساسی دارد. جوانه های انتهایی فعالیت زیادی دارد و بسته به غلظت شیره گیاهی رفتار متفاوتی از خود بروز میدهند. در شرائط غلظت حداكثری این جوانه ها تبدیل به جوانه چوب شده سرشاخه ها تولید میكند و در شرائط غلظت متوسط تولید جوانه برگ و یا میخچه های بار دهنده میكند. و در شرائط غلظت ضعیف شیره گیاهی بصورت تركه های لخت و باریك و نیمه خشك بر روی درخت باقی میماند كه در فرآیند هرس باردهی باید از روی درخت حذف شوند. مصرف فراوان كودهای ازته در اوائل دوره رشد افزایش غلظت شیره را بدنبال داشته و نهایتا رشد فراوان سر شاخه ها و خشبی شدن آن و نهایتا كاهش گلدهی را در پی خواهد داشت.

هرس تابستانه یا هرس سبز یا همان هرس باردهی به منظور هدایت درخت برای تولید جوانه های جانبی و رویش جوانه گل و برگ بروی آنها در اواسط تابستان انجام میشود. این نوع هرس از اوائل مرداد ماه و پس از كامل شدن گلهای دوم انار آغاز و میتواند تا اواخر پائیز ادامه یابد. در این هرس علاوه بر حذف پاجوشها، تنه جوشها، نركها، شاخه های خشك شده و بیمار، نسبت به قطع سرشاخه های جوبی و حذف جوانه انتهایی اقدام میكنند. افزایش رشد جوانه های جانبی در ذیل نقطه قطع شده و تحریك درخت به تولید جوانه جانبی جدید از تایج این هرس میباشد. به این عمل در اصطلاح دستك سازی میگویند.

پس از برداشت محصول در اواسط پائیز و شروع خزان درخت زمان مناسب تا قبل از سرد شدن هوا برای انجام هرس فرم یا همان هرس سیاه را در اختیار دارید. تاكید ما این است كه این هرس را حتما تا قبل از بخواب رفتن كامل درخت به اتمام برسانید. در هرس فرم نیازمند سربرداری و كاهش قابل ملاحظه حجم درخت میباشید از اینرو انتقال این هرس به اواسط زمستان و همزمان با شروع فعالیت درخت بر رفتار آن اثر معكوس گذاشته و باردهی سال آتی را تحت تاثیر قرار میدهد. پس هرس فرم را تا شروع زمستان تكمیل كنید و اجازه دهید درخت فرصت ترمیم و سازگاری با فرم جدید را داشته باشد.

در زمان هرس سیاه ضمن حذف همه موارد قابل حذف از روی درخت تاكید بر حفظ اسكلت اصلی و مراقبت از ارتفاع مناسب درخت است. حذف كنده های نابجا درون تاج و كنده های جانبی نابجا از موارد اصلی جهت حفظ اسلوب درخت میباشد. استفاده از ابزار مناسب در این خصوص بر خزینه ها و زمان عملیات اثر گذار میباشد، قیچی های تلسكوپی پنوماتیك جدید توان قطع شاخه های كلفت انار را با استفاده از توان الكتریكی در ارتفاع زیاد دارد.

در مورد حذف جوانه انتهایی دقت ویژه داشته باشید. چنانچه قصد كنترل ارتفاع درخت از طریق سربرداری سراسری را در زمان هرس فرم دارید، حذف جوانه های انتهایی و جوانه های چوبی در هرس تابستانه را به شاخ هایی كه در هرس فرم حذف نمیشوند محدود نمائید.

هرس یك امر كاملا حرفه ای است و به تجربه فراوان نیاز دارد. هم اكنون در مناطق هرس كاری تیمهای هرس عموما غیر حرفه ای و متشكل از كارگران متفرقه دست به كار هرس گروهی درختان در مقاطع تابستان و زمستان میباشند. این رویه هرچند خود یك گامی به جلو محسوب میشود لاكن به جهت عدم شناخت علمی از موضوع هرس و فقدان یك سیستم تخصصی، درصد خطای عملیات این گروهها بالا بوده و باغداران اطمینان چندانی به عملكرد این گروهها ندارند.
از اینرو به جهت كوچكی عمده باغات انار كشور هرس بمرور توسط مالكین انجام و تجربه ایشان عموما در محدوده باغات شخصی محدود و متمركز میباشد. توصیه ما این است كه خود در مورد هرس بیاموزید و تجربه كنید و در مورد واگذاری كار هرس به دیگران بسیار حساس بوده و در موقع عملیات خود بر كار این افراد نظارت كنید.

تشكیل شركتهای تخصصی از طریق نظام مهندسی كشاورزی جهت ارائه خدمات نوین فنی در امور باغات از جمله مدیریت هرس باغات انار از ضرورتهای انكار ناپذیر در مدیریت كلان باغات كشور میباشد. متاسفانه فقدان خلاقیت در مدیریت كلان این بخش استفاده از ظرفیتهای نظام مهندسی كشاورزی كشور را تا حد مشاوره و گرفتار آمدن در امور اداری و جاری تنزل داده است.



نظرات() 



How you can increase your height?
سه شنبه 28 شهریور 1396 04:25 ق.ظ
I got this web page from my buddy who informed me about this website and at
the moment this time I am visiting this web site and reading very informative posts at this place.
Arnoldo
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 07:35 ق.ظ
What's up, this weekend is nice designed for me, since this occasion i am reading this enormous informative post
here at my home.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر